प्राचीन वा प्राकृतिक कालमा होली तथा दैनिक जीवनमा फूल र रुखबाट प्राप्त रंग प्रयोग हुन्थ्यो र शरीरलाई हानि गर्देनथ्यो । हाल कृत्रिम रंगको बोलवाला छ । रसायन मिसाइएका रंग फोक्सो, छाला, आ“खा, नाक, कान, घा“टी, कपालका लागि हानिकारक हुन्छन् ।
त्यस्तै लोला प्रहारले आ“खामा क्षति, दृष्टि गुम्ने, कानको पर्दा च्यातिने, संक्रमण हुने, छालाको माथिल्लो तहमा क्षति प¬ग्ने र कान तथा संवेदनशील अंगहरूमा लाग्दा घाइते, बेहोस हुने तथा ज्यानै जानेजस्ता दुःखद् घटनाहरू पनि भएका छन् । मदिरा, भाङजस्ता नशालु पदार्थ सेवन पछि होली खेल्दा जोसले रंग आ“खा, नाक, म¬ख हुदै शरीरभित्र पस्नसक्छ । श्वासनली, मुटु, मिर्गाेलाजस्ता संवेदनशील अंगमा गएर टाँसिन्छन् । पेस्ट, ड्राई पाउडर र पानीवाला गरी तीन श्रेणीका रंग हुन्छन् । रंगलाई तेलमा मिसाएर छालामा लगाउँदा झनै समस्या बढ्छ । धेरैजसो अजैविक स¬क्खा रंग वा अबिरमा हुने दुवै तत्त्व रंग दिने कलरेन्ट र अस्वेस्टस वा सिलिका दुवै स्वास्थ्यका लागि जोखिम हुन्छन् । कलरेन्ट पनि विषाक्त हुन सक्छ । तर अस्वेस्टसले क्यान्सर बनाउने र सिलिकाले छालालाई असर गर्ने तथ्य आम मानिसमा सर्वविदितै छ ।
रगंमा माइका, अभ्रक, बालुवा, खुर्सानी तथा अखाद्य रंग र वस्तु मिसाइँदा रंग दिनप्रतिदिन खतरा र हानिकारक भइरहेका छन् । रंग धेरै दल्दा सुन्दरतामा असर परी सुन्दरता नै गुम्न सक्दछ । त्यसैमा रसायन मिसिएका रंगमा हने हानिकारक तत्त्वहरूले विभिन्न छाला, आ“खा सम्बन्धित अल्पकालीन तथा दीर्घकालीन समस्या र रोगहरू लाग्न सक्छ । छाला शरीरको रंकवच भएकाले बाहिरी रसायनलाई रगतमा जान रोक्छ । तसर्थ छालामा घाउ भएका मानिसले होली नखेल्दा राम्रो हुन्छ । रंगमा मिसाइने जिंक क्लोराइड स्वास्थ्यका लागि धेरै हानिकारक हुन्छन् । यस्तो रंग दलेपछि छाला चिलाउँछ ।
आँखा सुन्निने, रातो वा एलर्जी हुने, मिर्गौलालाई हानि गर्ने तथा गर्भावस्थामा भए गर्भपतन, कम तौल वा समयभन्दा पहिला बच्चा जन्मने तथा आयु घटाउने लिड अक्साइड (कालो रंगको लागि ) प्रयोग गरिन्छ । आ“खा बिझाइरहने, आसु झर्ने, एलर्जी, बिझाइरहने र क्षति गर्ने तथा बच्चाको हाड कम विकसित तथा पेटको बच्चालाई घातक असर गर्ने कपर सल्फेट (हरियो रंग दिन) प्रयोग हुन्छ । आ“खाको एलर्जी, सासमा असर पार्ने तथा दमका रोगीलाई झनै समस्या थप्ने क्रोमियम आयोडाइड (हल्का बैजनी वा भण्टा रंग दिन) प्रयोग हुन्छ । डर्माटाइटिस, परेला सुन्निने, फोका आउने, अस्थायी दृष्टिविहीन, सम्पूर्ण छालामा असर कन्ट्याक्ट डर्माटाइटिसले पर्सियन ब्लु (नीलो रंग दिन) प्रयोग हुन्छ । दृष्टि कम गर्ने, पÔघात, छालाको क्यान्सर र गर्भको बच्चाको स्नायु प्रणालीमा असरका साथै मृत्यृको मुखसम्म पु¥याउने मर्करी सल्फेट (रातो रंग दिन प्रयोग हुने) गरिन्छ ।
आँखाको नानीको जलनदेखि अन्धोपन, क्यान्सर निम्त्याउने अल्मुनियम ब्रोमाइड (चाँदी वा सिल्भर रंग दिन) प्रयोग हुन्छ । यी सबैले पनि स्वास्थ्यमा हानि गरेको पाइन्छ । रंगमा मिसावटका साथै अप्राकृतिक रंग, पेट्रोलियम पदार्थ आँखामा पर्न गए सदाका लागि दृष्टि गुम्न सक्छ । लोला वा बेलुन प्रहारले सामान्य आँखा सुन्निनेदेखि आँखाभित्र रगत आउने, मोतीयाबिन्दु, लेन्सले ठाउ छोड्ने, दृष्टिपर्दा च्यातिने, नसा सुक्ने, जलविन्दु र सदाका लागि दृष्टिविहीन हुन सक्छ ।
अबिरमा टल्कम पाउडर वा अरारोट पाउडरजस्तो प्रयोग हानिरहित हुन्छन् । सुक्खा र गिला रंगले दम बढाउने, ब्रोङकाइटिस हुने गर्दछ । कपाल फुट्ने, खस्रो र जर्रो बनाउँछ । रंगले छालामा एलर्जी भइपोल्ने, फोका उठ्ने, एक्जेमा–छाला चिलाउने, घर्Èण भई जलन र घाउखटिरा आउने, छाला सुक्खा हुने, फुट्ने, रगत आउने, छालाको रंगमा परिवर्तन, घाममा रंग दलिँदा छालामा टाँसिई छालाको बाहिरी र भित्री तहमा क्षति र दीर्घकालीन संक्रमण गराउन सक्छ । रंग आ“खामा पर्दा आखा“मा क्षति, कन्ज टाइभाइटिस, रातो हुने, दुख्ने, बिजाउने, चिलाउने, कम देख्ने, फुलो पर्ने तथा अन्धो हुनेसम्मका समस्याहरू देखिन्छन् । घाम लागेको बेलामा रसायन मिसिएका · अनुहारमा दल्दा छालामा दीर्घकालीन असरहरू देखिन्छन् । त्यसैमा मोबिल, अन्डा, इनामेल, मट्टीतेल र फोहोरपानीको प्रयोग बढ्दो छ जस्ले उत्पन्न गराउने समस्या र रोग झनै अनगिन्ती छन् । तसर्थ होलीमा रङ थोरै रमाइलो धेरै गरौं ।
सकेसम्म घरको प्राकृतिक रंगजस्तै पलासको फूलबाट बनाउने र प्रयोग गर्ने गर्नुपर्छ । राम्रो रंग गिर्खा वा दाना नभई पाउडर जस्तो हुन्छ । राम्रो गुणस्तरको पानीमा घुलनशील, शुद्ध, उत्तम र केवल रंगको प्रयोग गर्नुपर्छ । स्थायी रंगले छाला सुक्खा बनाउने भएकाले प्रयोग नगरौ । गोल्डेन, सिल्भर रंग तथा सिलिका मिसाइएका रंग प्रयोग गर्नुहुँदैन । रंग पानीसँग मिसाएर प्रयोग गर्नुहुँदैन । रंगसँगै लामो समय बस्नु हुँदैन, सफा पानीले पटकपटक पखालिरहने गर्नुपर्छ । रंगलाई बढी गाढा बनाउने निहुमा तेजावी, कृत्रिम रंग थप्न हुँदैन । रंग लगाउँदा आ“खा, मुख बन्द गर्ने, कृत्रिम रंग, फोहोर पानी, बेलुनको प्रयोग नगर्ने गर्नुपर्छ ।
होली खेल्नुअघि अनुहार र हातमा तेल, मोइस्चराइजर र फाउन्डेसन लगाउनुपर्छ । नङमा गाढा पालिस लगाउनु पर्छ । कपालमा तेल लगाउनुपर्छ । आँखा बचाउन टाइटफिट चस्मा लगाउन सकिन्छ । चिल्लो र म्वास्चराइजर क्रिमको प्रयोग, औÈधि भएको, खस्रो, साबुन प्रयोग नगर्ने, ग्लेसेरिन भएको साबुन प्रयोग, तोरी र सस्र्युको तेलको सट्टा नरिबलको तेल प्रयोग गर्नुपर्छ । कपालको चमकता कायम राख्न एक चम्चा सिरकामा ३ चम्चा तेल मिसाएर दल्नुपर्छ । छाला बारम्बार साबुनले नधुने गर्नुपर्छ किनभने धोएमा छाला पोल्छ । छाला र अनुहारको रंग हटाउन रुवा, कपासको सहयोगले नरिबल तेल लगाउन¬पर्छ । यस्तो बेला चिसो पानीमात्रै प्रयोग गर्ने र नुहाएपछि मोइस्चराइजर लगाउन¬पर्छ । गोरा र सेन्सिटिभलाई घामबाट हुने फोटोडर्माटाइटिसवाट जोगाउन सनक्रम प्रयोग गर्नुपर्छ ।
आँखामा रंग पस्दा माड्दा घाउ, अल्सर, कोर्नियामा क्षति हुन्छ तसर्थ नमाडी सफा पानीले पखालेको पखाल्यै गर्नुपर्छ । यति गर्दा पनि आ“खा बिजाउन, पोल्न छोड्दैन, रातोपना बढ्दै जान्छ, वा दृष्टिपना कम हुँदै गए नेत्र चिकित्सकलाई देखाई हाल्नुपर्छ । त्यस्तै ज्वरो आए, श्वास फेर्न गाह्रो भए, छाती दुखे वा कस्सिए जस्तो भए रंग फोक्सोमा पुगेको र संक्रमण हुन सक्ने भएकाले तुरुन्त चिकित्सकसँग सल्लाह लिनु पर्दछ । एलर्जी गराएको क्रिम तथा कस्मेटिक प्रसाधनहरू उपचारपश्चात पनि कहिल्यै प्रयोग गर्नु हुँदैन । पेट्रोलियम पदार्थ प्रयोग गर्नु हँुदैन । मोबिल र इनामेल हटाउन टरपेन्टाइन तेल प्रयोग गर्नुपर्छ ।
अन्त्यमा, रंगहरूको पर्व होलीको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र प्राचीन महत्त्व आफ्नै ठाउँमा छ । खुसी, उमंग, सद्भाव र एकताको पर्वमा रूपमा मनाउने गरिन्छ । होलीमा हुने होहल्ला, मापसे, ट्राफिक नियमको उल्लंघन र जबर्जस्ती कानुनी तथा मानवीय दुवै हिसाबले ठीक नभई अत्यन्तै घातक विकृति हो । होलीमा आवेशमा आएर लापरबाही नगरौं । दुर्घटना र नकारात्मक असर पर्ने गरी होली नखेलौ । रंगको होली अस्थायी हो उपचार गरे ठीक हुन्छ । तर आबेग तथा लापरबाहपूर्वक खेलिएको होली खतरनाक हुन सक्छ । त्यसैले सावधानीपूर्वक होली खेलौं ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
