ब्राजिल : यस महिनाको सुरुआतमा मेलसन अराउजोले जिममा खिचिएको आफ्नो एउटा तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरेका थिए । उनी यस्ता तस्बिरहरू नियमित रूपमा पोस्ट गर्ने गर्थे । उक्त तस्बिरमा उनले आफ्नो आकर्षक शरीर प्रदर्शन गरेका थिए, जसले उनलाई एक व्यावसायिक बडीबिल्डर तथा हजारौं फलोअर भएका फिटनेस इन्फ्लुएन्सरका रूपमा परिचित बनाएको थियो ।
रातो बनियान लगाएका अराउजोका मांसल हातहरू कुनै सुपरहिरोका हात जस्तै देखिन्थे । तर, त्यसको केही घण्टापछि नै ब्राजिलको उत्तरपूर्वी राज्य बाहियास्थित आफ्नै घरमा स्वास्थ्य अचानक बिग्रिएपछि ३५ वर्षीय अराउजोको मृत्यु भयो । यद्यपि, उनको मृत्युको वास्तविक कारण अझै स्पष्ट भइसकेको छैन । तर, उनी अचानक मृत्यु भएका धेरै बडीबिल्डरहरूमध्ये एक हुन् ।
मे महिनाको अन्त्यतिर ब्राजिलका चर्चित युवा बडीबिल्डर गाब्रिएल ग्यानलीको २२ वर्षको उमेरमै अचानक हृदयघात (मुटुको धड्कन बन्द) का कारण मृत्यु भएको थियो । सन् २०२५ मा प्रकाशित एक अध्ययनले प्रतिस्पर्धात्मक बडीबिल्डिङसँग सम्बन्धित स्वास्थ्य जोखिमबारे महत्वपूर्ण तथ्यहरू सार्वजनिक गरेको थियो । यस अध्ययनमा अनुसन्धानकर्ताहरूले सन् २००५ देखि २०२० सम्म बडीबिल्डिङको अन्तर्राष्ट्रिय शासकीय निकायद्वारा आयोजित प्रतियोगितामा सहभागी भएका करिब २० हजार शौकिया (एमेच्योर) र व्यावसायिक (प्रोफेसनल) बडीबिल्डरहरूको अध्ययन गरेका थिए ।
‘युरोपियन हार्ट जर्नल’ मा प्रकाशित उक्त अध्ययनले व्यावसायिक बडीबिल्डरहरूमा अचानक हुने मुटुको मृत्यु (सडेन कार्डियाक डेथ) को जोखिम शौकिया प्रतिस्पर्धीहरूको तुलनामा पाँच गुणाभन्दा बढी रहेको देखाएको छ । अचानक हुने मुटुको मृत्यु सामान्यतया युवा र स्वस्थ देखिने मानिसहरूमा निकै दुर्लभ हुन्छ । यस्तो मृत्यु प्रायः पहिलेदेखि रहेको मुटुसम्बन्धी रोगसँग सम्बन्धित हुने गर्छ ।
अध्ययनमा १२१ जनाको मृत्यु अभिलेख गरिएको थियो, जसमध्ये ४६ जनाको मृत्यु अचानक मुटुको धड्कन बन्द भएका कारण भएको वर्गीकरण गरिएको थियो । मृतकहरूको औसत उमेर ४५ वर्ष थियो । तर प्रतियोगितामा सक्रिय रूपमा सहभागी भइरहेका खेलाडीहरूको औसत उमेर भने केवल ३४.७ वर्ष रहेको थियो । इटालीको पडोभा विश्वविद्यालयका डा. मार्को भेचियाटो, जो अध्ययनका मुख्य लेखक हुन्, उनका अनुसार बडीबिल्डरहरूको मृत्युका पछाडि धेरै कारण हुन सक्छन् ।
तीमध्ये प्रमुख कारणहरूमा :
प्रदर्शन क्षमता बढाउने औषधिहरूको अत्यधिक प्रयोग ।
प्रतियोगिताअघि छोटो समयमा तीव्र रूपमा तौल घटाउने अभ्यास ।
तथा अत्यधिक कडा शक्ति प्रशिक्षण समावेश छन् ।
यसैबीच, डेनमार्कका अनुसन्धानकर्ताहरूले सन् २०२५ मा ‘सर्कुलेशन’ जर्नलमा प्रकाशित अर्को अध्ययन मा एनाबोलिक स्टेरोइड प्रयोग गर्ने १,१८९ पुरुष को ११ वर्षसम्म अध्ययन गरेका थिए । उनीहरूको तुलना सामान्य जनसंख्याका करिब ६० हजार पुरुषसँग गरिएको थियो ।
यस अध्ययनले स्टेरोइड प्रयोग गर्नेहरूमा :
कार्डियोमायोपाथी (मुटुको मांसपेशी कमजोर हुने रोग) हुने सम्भावना करिब नौ गुणा बढी ।
हृदयाघात (हार्ट अट्याक) को जोखिम तीन गुणा बढी ।
हार्ट फेलियर हुने जोखिम पनि तीन गुणाभन्दा बढी रहेको देखाएको छ ।
यसका अतिरिक्त, एनाबोलिक स्टेरोइडले पुरुषहरूमा :
शुक्रकीट (स्पर्म) को संख्या घटाउने ।
इरेक्टाइल डिस्फङ्सन (यौन दुर्बलता) गराउने ।
रक्तचाप बढाउने ।
धमनीमा बोसो (प्लाक) जम्ने प्रक्रिया तीव्र बनाउने ।
तथा मुटुको संरचनामै परिवर्तन ल्याउने जस्ता समस्या पनि निम्त्याउन सक्छ ।
वास्तवमा, युरोपियन हार्ट जर्नल मा प्रकाशित अध्ययनमा अनुसन्धानकर्ताहरूले मृत्यु भएका बडीबिल्डरहरूको पोस्टमार्टम (अटोप्सी) पनि अध्ययन गरेका थिए । धेरैजसो अवस्थामा उनीहरूको मुटु अस्वाभाविक रूपमा ठूलो भएको पाइयो । साथै बायाँ भेन्ट्रिकुलर हाइपरट्रोफी अर्थात् मुटुको मुख्य पम्पिङ कक्षको भित्तो बाक्लिएको देखियो, जसले हार्ट फेलियरको जोखिम बढाउन सक्छ ।
केही घटनामा विषविज्ञान (टक्सिकोलोजी) परीक्षण र सार्वजनिक प्रतिवेदनहरूले ती बडीबिल्डरहरूले एनाबोलिक स्टेरोइडको दुरुपयोग गरेको देखाएका थिए । यस्ता पदार्थहरू सामान्य पोस्टमार्टममा सधैं पत्ता नलाग्न पनि सक्छन् । कम उमेरमै मृत्यु भएका बडीबिल्डरहरूको पोस्टमार्टममा प्रायः असामान्य रूपमा ठूलो मुटु भेटिने गरेको छ ।
यस्ता घटनामध्ये सबैभन्दा चर्चित उदाहरण अमेरिकी बडीबिल्डर डलास म्याककार्भर हुन्, जसको सन् २०१७ मा २६ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो। उनी त्यसबेला बडीबिल्डिङका सबैभन्दा चर्चित खेलाडीमध्ये एक थिए । उनको पोस्टमार्टम प्रतिवेदनले उनको मुटुको तौल ८३३ ग्राम रहेको देखाएको थियो, जुन एक वयस्क पुरुषको सामान्य मुटुको तौलभन्दा दोब्बरभन्दा पनि बढी थियो ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
