अमेरिका : इरान र अमेरिकाबीचको आर्थिक टकराव र दाउपेच अब एक खतरनाक नयाँ चरणमा प्रवेश गर्न लागेको छ । इरानले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको आर्थिक दाउपेचमा हालसम्म सफलता हासिल गरिरहेको छ ।
यसै हप्ता ट्रम्पले गरेको स्ट्रेट अफ होर्मुज नाकाबन्दीले संयुक्त राज्य अमेरिका अझै पछि हट्न तयार छैन भन्ने देखाउँछ । तर अमेरिकाले उठाएको यो नयाँ कदमले अर्थतन्त्र भन्दा पनि धेरै क्षेत्रमा ठूलो जोखिम थपेको छ । यदि यो अवस्था लामो समयसम्म रह्यो भने नाकाबन्दीले इरान र अमेरिका दुवैको अर्थतन्त्रमा गम्भीर क्षति पुर्याउन सक्छ । यो एक प्रकारको ‘आपसी सुनिश्चित आर्थिक पीडा’ हो । जसलाई ३१ ट्रिलियन डलरको अमेरिकी अर्थतन्त्रले आफूले राम्रोसँग सहन सक्छ भन्ने आधारमा अमेरिकाले जोखिम लिइरहेको छ ।
तर नाकाबन्दी लागू गर्न ठूलो सैन्य शक्ति आवश्यक पर्नेछ । जसले अमेरिकी सैनिकहरूलाई प्रत्यक्ष खतरामा पार्छ । अहिलेसम्म अमेरिका मुख्य रूपमा हवाई आक्रमणमार्फत कारबाही गर्दै आएको थियो । तर अब शत्रुका जहाजहरूमा नियन्त्रण लिनुपर्ने र खतरनाक समुद्री क्षेत्रहरूमा प्रवेश गर्नुपर्ने हुन सक्छ, जसले अमेरिकी सैनिक मृत्युको जोखिम बढाउँछ ।
अमेरिकी जनतामा पहिले नै युद्धप्रति व्यापक असन्तुष्टि छ । यो नाकाबन्दीले दुई परिणामहरू निम्त्याउन सक्छ । पेट्रोलको अझै उच्च मूल्य र सैनिक हताहती । ट्रम्पको दाउ इरान पहिले पछि हट्छ भन्ने हो, तर इरानले पहिले पनि कठोर आर्थिक दबाब सहेर बसेको इतिहास छ । यो अस्तित्वको संघर्षमा पछि हट्ने कुनै स्पष्ट संकेत छैन ।
नाकाबन्दीले इरानले युद्धको समयमा दैनिक निर्यात गर्दै आएको १८ लाख ब्यारेल कच्चा तेललाई विश्व बजारबाट हटाउन सक्छ । यो विश्वको दैनिक मागको करिब २ प्रतिशत हो । मात्र सानो हिस्सा जस्तो देखिए पनि, जब इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य बन्द गरिदिन्छ, तब दैनिक १ करोड २० लाख ब्यारेल तेल प्रभावित हुन्छ, जसले बजारमा ठूलो प्रभाव पार्छ ।
विश्व तेल बजारले पहिले नै सम्भावित असर देखाइसकेको छ । सोमबार कच्चा तेलको मूल्य ८ प्रतिशतसम्म बढ्यो । यसले पेट्रोलको मूल्य अझै बढाउन सक्छ, जुन पहिले नै पछिल्लो चार वर्षको उच्चस्तरमा छ । गत महिना मूल्य २०२२ पछिको सबैभन्दा ठूलो वृद्धि भएको थियो र महँगाइबाट थकित अमेरिकी उपभोक्ताहरू थप लागत वृद्धिप्रति असहिष्णु देखिन्छन् ।
सफल नाकाबन्दी इरानका लागि धेरै विनाशकारी हुन सक्छ । नाकाबन्दीले इरानको तेल निर्यातलाई ठप्प पार्नेछ, जुन उसको प्रमुख आम्दानी स्रोत हो । इरानलाई लामो समयदेखि प्रतिबन्ध र आर्थिक कठिनाइको अनुभव छ । उसँग केही समय टिक्ने क्षमता छ । गत महिना अमेरिकी प्रतिबन्ध हटेपछि इरानको तेल उत्पादन बढेको थियो ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस !
